Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Gelecek Vizyonlar Dergisi 2025, Clt. 9(2) 203-217
Giresun Şehrinde Yaşlı Nüfusun Mekansal Dağılışı(2007-2024)
ss. 203 - 217
Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Giresun şehrinde 2007–2024 yılları arasında 65 yaş ve üzeri yaşlı nüfusun mekânsal dağılımı incelenmiştir. Küresel ve ulusal ölçekte yaşlı nüfusun artışı ve demografik yapının değişimi, şehir düzeyinde yaşlı nüfusun mekânsal dağılımının anlaşılmasını stratejik bir gereklilik hâline getirmiştir. Araştırmada Giresun şehir merkezi örneklenmiş, mahalle bazlı nüfus verileri Türkiye İstatistik Kurumu’ndan, mahalle sınır verileri ise Giresun Belediyesi’nden temin edilmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak yapılan analizler, yaşlı nüfusun mekânsal ve zamansal değişimlerini ortaya koymuştur. Bulgular, Giresun’da yaşlı nüfusun hem mutlak hem de oransal olarak arttığını göstermektedir; 2007’de %7,52 olan yaşlı nüfus oranı 2024 yılında %10,9’a yükselmiş ve Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmiştir. Yaşlı nüfus, özellikle eski ve merkezî mahallelerde (Hacısiyam, Çıtlakkale, Teyyaredüzü, Gedikkaya) yoğunlaşırken, yeni gelişen mahallelerde nispeten düşük kalmıştır. Bu farklılaşma, Giresun’un coğrafi yapısı ve tarihsel yerleşim dokusu ile yakından ilişkilidir; dar kıyı şeridi, yükselen tepeler ve irili ufaklı vadiler merkezî mahallelerde konut yoğunluğunu artırarak yaşlı nüfusun mekânsal dağılımını şekillendirmiştir. Sağlık ve kamu hizmetlerinin yoğun olduğu bölgelerde yaşlı nüfusun yoğunlaştığı gözlenmektedir. CBS tabanlı analizler, yaşlı nüfusun mekânsal ve zamansal dinamiklerini görünür kılmakta ve kentsel planlama, sosyal hizmetler ile sağlık politikaları açısından önemli bilgiler sunmaktadır. Bu nedenle merkezî mahallelerde yaya yolları, dinlenme alanları, sağlık tesisleri ve toplu taşıma erişilebilirliğinin artırılması, yeni gelişen bölgelerde ise sosyal tesisler, sağlık merkezleri ve spor alanlarının planlanması önerilmektedir. Ayrıca, yaşlı nüfusun düzenli izlenmesi, ihtiyaçlarının belirlenmesi ve farkındalık programlarının yürütülmesi, Giresun’un sürdürülebilir yaşlı dostu bir kent kimliği kazanması açısından kritik öneme sahiptir.
Anahtar kelimeler: Giresun, yaşlı nüfus, mekânsal dağılım, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
APA 7th edition
UZULMEZ, M., & BEKDEMIR, U. (2025). Giresun Şehrinde Yaşlı Nüfusun Mekansal Dağılışı(2007-2024). Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), 203-217.
Harvard
UZULMEZ, M. and BEKDEMIR, U. (2025). Giresun Şehrinde Yaşlı Nüfusun Mekansal Dağılışı(2007-2024). Gelecek Vizyonlar Dergisi, 9(2), pp. 203-217.
Chicago 16th edition
UZULMEZ, Mehmet and Unsal BEKDEMIR (2025). "Giresun Şehrinde Yaşlı Nüfusun Mekansal Dağılışı(2007-2024)". Gelecek Vizyonlar Dergisi 9 (2):203-217.
Akdemir, N., Çınar, F. & Polat, Ü. (2007). Yaşlılığın algılanması ve yaşlı ayrımcılığı. Türk Geriatri Dergisi, 10(4), 215-222.
Arınç, K. (2014). Doğal beşeri, iktisadi ve siyasal yönleriyle Akdeniz ve Karadeniz Bölgeleri. Biyosfer Araştırmaları Merkezi.
Arun, Ö. (2016). Çağdaş Türkiye’de Yaşlılık ve Eşitsizlik. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 6(2), 29-48.
Bekdemir, Ü. & Güner, İ. (1999). Giresun limanı ve hinterlandı. Türk Coğrafya Dergisi, 34, 597-624.
Bekdemir, Ü. (2000). Giresun kent coğrafyası (Tez No. 94139) [Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Bekdemir, Ü., Ertürk, M. & Güner, İ. (2000). Giresun’un tarihi coğrafyası. Doğu Coğrafya Dergisi, 6(4), 1-17.
Bekdemir, Ü. (2007). Karadeniz kıyı kentleri/Samsun Hopa arası. Konya: Çizgi Kitabevi.
Darkot, B. (1967). Şehir ayrımında nüfus sayısı ve fonksiyon kriteri. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, 17, 4-5.
Darkot, B. & Tuncel, M. (1978). Ege Bölgesi coğrafyası. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayınları No: 99.
Darkot, B. (1988). Giresun. İçinde M. Zeki Pakalın (Ed.), İslam Ansiklopedisi (Cilt 4, s. 789-791). Milli Eğitim Basımevi.
Deivitt, M. & Thomas, M. (1996). World Population Profile: 1996. US. Bureau of the Census Report, Washington DC: US Government Printing Office.
Doğanay, H. (2014). Türkiye beşeri coğrafyası (Genişletilmiş ve güncellenmiş 4. baskı). Pegem Akademi.
Emiroğlu, M. (1975). Türkiye’nin coğrafi bölgelerine göre şehir yerleşmeleri ve şehirli nüfus. Ankara Üniversitesi DTCF Coğrafya Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 7, 125-159.
Emiroğlu, M. (1988). Türkiye’de yaşlı nüfusun artışı ve coğrafi dağılım özellikleri. Coğrafya Araştırmaları Dergisi, (11), 25-50.
Keskin, M. & Yasak, Ü. (2024). Yerinde yaşlanma bağlamında yaşlıların konut çevresinden beklentileri: Afyonkarahisar kenti örneği. Coğrafya Dergisi, 48, 103-119. Doi: 10.26650/JGEOG2024-1348181.
Kinsella, K. & Wan, H. (2009). An Aging World: 2008. International Population Reports: 1-196.
Komşu, U. C. (2019). Yaşlılık, yaşlı nüfusun sorunları ve yetişkin eğitimi. The Journal of Academic Social Science, 2(2), 370-389.
Maguire, DJ. (1991). An overwiew and definition of GIS. In: Maguire,D.; Goodchild, M.; Rhind, D. (eds) Geographical Information Systems: Principles and Applications. New York, John Wiley and Sons, 9-20.
Mandıracıoğlu, A. (2010). Dünya’da ve Türkiye’de yaşlıların demografik özellikleri. Ege Tıp Dergisi, 49 (3): 39-45.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (2025). Giresun ili iklim verileri (1929-2024). T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=GIRESUN
Özgür, E. M. (2018). Coğrafi gerontoloji: Coğrafya ile gerontolojinin kesişiminde bir disiplinin oluşumu TÜCAUM 30. Yıl Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, 03-06 Ekim Ankara, (ss. 324-335.
Özgür, E. M. (1999). Türkiye nüfusunun yaş yapısı. Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 7, 159-174.
Özgür, E. M. (2019). Yaşlanmanın coğrafyaları: Coğrafi gerontolojide ilerleme, tartışmalar ve araştırma gündemi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 17(1), 78-109.
Özgür, E. M. & Yakar, M. (2021). Coğrafya önemlidir!: Nüfus yaşlanmasına mekânsal bir perspektiften bakmak. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 5( 2), 3-29.
Şahin, S., Ertuğrul, O. & Yarıcı, M. A. (2019). Türkiye’de yaş gruplarına göre nüfusun iller açısından değişiminin (2007-2017) coğrafi bilgi sistemleri ile analizi. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 4(2), 292-304.
Şentürk, Ü. (2018). Yaşlılık sosyolojisi yaşlılığın toplumsal yörüngeleri. Bursa: Dora Yayın.
Şenol, E. & Saraçoğlu, H. (2012). Tokat Kentinde Yaşlı Nüfusun Mekânsal Dağılışı ve Kent İçi Arazi Kullanımının Yaşlı Nüfusun Yaşam Kalitesine Etkileri. Tokat Sempozyumu (1-3 Kasım 2012) Bildiriler Kitabı, 97- 116.
Şimşek, E. & Deniz, M. (2024). İnegöl ilçesinde yaşlı nüfusun mekânsal dağılışı. (Eds. Şenay Mantaş-Adnan Alkan) Kent Araştırmaları II içinde, Ankara: Akademisyen Kitabevi, 205-224.
Tufan, İ. (2003). Modernleşen Türkiye’de yaşlılık ve yaşlanmak yaşlanmanın sosyolojisi. İstanbul: Anahtar Kitap.
Turoğlu, H. (2011). Coğrafi bilgi sistemlerinin temel esasları (3. Baskı). İstanbul: Çantay Kitabevi.
Tümertekin, E. (1973). Türkiye’de şehirleşme ve şehirsel fonksiyonlar. İstanbul Üniversitesi Yayınları, No: 1840.
Türkiye İstatistik Kurumu (2025). Genel Nüfus Sayımları ve Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. T.C. Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr
Uyanık, Y. (2017). Yaşlılık, yaşlanan nüfus ve sosyal politika. İş ve Hayat, 3(5), 67-100.
Ünal, Ç. (2021). Türkiye’de yaşlı nüfusun mekânsal değişimi (2007-2020). Journal of International Social Research, 14(78), 93-113.
Yakar, M. (2018). Yaşlanma ve yaşlılığa coğrafi bir yaklaşım. (Ed. Nurettin Özgen ), Sosyal Coğrafya içinde. Ankara: Pegem Akademi, 349-382.
Yasak, Ü. & Keskin, M. (2019). Afyonkarahisar şehrinde yaşlı nüfusun mekânsal dağılışı. 1. İstanbul Uluslararası Coğrafya Kongresi Bildiri Kitabı, 1158-1172.
Yomralıoğlu, T. (2000). Coğrafi bilgi sistemleri temel kavramlar ve uygulamalar (2. Baskı). Trabzon: Akademi Kitabevi.
Yüceşahin, M. M. (2009). Türkiye’nin demografik geçi sürecine coğrafi bir yaklaşım. Coğrafi Bilimler Dergisi, 7(1), 1-25.
Yüceşahin, M. M. (2011). Küresel bir süreç olarak demografik dönüşüm mekânsal bir
Değerlendirme. Coğrafi Bilimler Dergisi, 9(1): 11-17.
World Population Prospects (2024). https://population.un.org/wpp/?_gl=1*19my3co*_ga*NDUxMDA1OTg2LjE3NDk3MjgxMzk.*_ga_TK9BQL5X7Z*czE3NTQ0ODE3OTAkbzEkZzEkdDE3NTQ0ODE3OTUkajU1JGwwJGgw
https://www.un.org/en/desa/world-population-reach-8-billion-15-november-2022.
